Kethoprak Milenial Sanggar Bharada

Para seniman muda bermain peran dalam kesenian Kethoprak sebagai upaya melestarikan kebudayaan dan kesenian treadisional Jawa.

Ludruk Milenial Sanggar Bharada

Para seniman muda bermain peran dalam kesenian ludruk sebagai upaya melestarikan kebudayaan dan kesenian treadisional Jawa.

Tradisi Mantenan Adat Jawa

Para mahasiswa bahasa Jawa UNESA sedang praktik tradisi mantenan adat Jawa.

Tradisi Mantenan Adat Jawa

Para mahasiswa bahasa Jawa UNESA sedang praktik tradisi mantenan adat Jawa.

Parade Musik Gamelan

Para mahasiswa bahasa Jawa UNESA sedang mengikuti parade musik gamelan di Royal Plaza Surabaya.

Fragmen Kethoprak Sumenten Edan

Para mahasiswa bahasa Jawa UNESA sedang menampilkan fragmen kethoprak Suminten Edan di TVRI Jawa Timur.

Showing posts with label Materi. Show all posts
Showing posts with label Materi. Show all posts

Monday, January 24, 2022

JINIS LAN STRUKTUR LAYANG (Jenis dan Struktur Surat) - Basa Jawa Kelas 8

LAYANG / SURAT

TEGESE LAYANG

Layang yaiku Alat utawa piranti kang duweni wujud tulisan sing ditulis ing dhuwur Kertas kanggo nyampekake uneg uneg utawa pesen kanggo wong liya lan lumrahe dikirim lewat kantor pos.


Perangane Layang
  • Perangane ( Strukture layang )
1. Papan lan Titi mangsa yaiku panggonan lan tanggal,sasi,tahun layang (kapan surat ditulis )
2. Satata Basa yaiku alamat kang dikirimi layang ( Alamat yg dituju )
3. Salam Pambuka yaiku uluk salame sing ngirim layang marang wong dikirimi layang
4. Adangiyah/ adawiyah yaiku tata kramamne wong sing ngirim surat marang wong sing dikirimi layang, lumrahe yaiku ngaturake sembah sungkem pangabekti.
5. Purwaka Basa yaiku mratelakake kabar keslametan sing ngirim layang lan sing dikirimi layang.
6. Surasa Basa yaiku isine layang
7. Wasana Basa yaiku ucapan njaluk pangapura lan uluk salam panutup.
8. Prepenah yaiku hubungane wong sing dikirimi karo wong sing ngirim contohe "anakmu,putramu,ibumu,"
9. Tapak asma yaiku Tanda tangan
10. Asma terang yaiku jeneng jangkepe wong sing ngirimi layang
  • Jenise Layang
Jenis layang ada 6 dalam bahasa jawa yaitu
1. Layang Iber-Iber
2. Layang Kitir
3. Layang Ulem
4. Layang lelayu
5. Layang Paturan
6. Layang Dhawuh

Layang Iber Iber
Layang iber iber yaiku layang pribadi kang isine bab utawa perkara kang pribadi .
Layang pribadi iku layang non formal, perangane layang pribadi yaiku kaya sing kasebut ing ndhuwur. dene tuladhane layang iber-iber yaiku,



Layang Kitir
Layang Kitir yaiku layang kang isine cekak aos, biasane ing B.indonesia diarani MEMO, Layang kitir duweni perangan bebas , contohe yaiku

Layang Ulem 
Layang Ulem yaiku Ulem kang ngaturake rawuh amarga arep nandang gwe, contohe "ulem nikahan,ulem sunatan" Layang ulem duweni perangan yaiku Titi mangsa, Adangiyah, Isi , Panutup, Prepenah, Asma terang lan Keterangan. Tuladhane layang ulem yaiku


 
Layang Lelayu 
Layang layang yaiku Layang sing ngabari wong kesusahan utawa kepaten (kematiann), duweni perangan : ,satata bahasa,Purwaka, Surasa Bahasa, Wasana Bahasa,Prepenah, tapak asma, Asma terang. Contohhe layang lelayu yaiku



Layang Paturan
Layang Paturan yaiku layang kang isine menehi kabar utawa ngabari sing kudu direteni wong akeh, contohe layang saka Pak lurah kanggo Pak RT kang isine wara-wara lomba Agustusan kang kuudu di wara-wara ake ing masyarakat, biasane duweni perangan bebas , tergantung sapa sing gawe. Tuladha layang paturan yaiku,



Layang Dhawuh
Layang Dhawuh yaiku layang saka dhuwuran(pangkate) marang andhahane contoh, Layang saka pak lurah kang isine rapat .kang duweni perangan Lengkap. Tuladha layang dhawuh yaiku,


Tuesday, July 20, 2021

TULADHA TEKS DESKRIPTIF BASA JAWA

TULADHA TEKS DESKRIPTIF BASA JAWA


BASA JAWA

KUCINGKU

Jenenge kucing ku yaiku Bibi. Aku tresna banget karo kucing iki, Bibi iki kalebu kucing lanang sing biyen daktemokake ing pinggir rattan/dalan. Wulune Bibi alus lan wernane soklat belang putih. Wulu sing alus mau rata wiwit ndhase nganti buntute.

Kabeh wulune wernane cokls la nana putihe ing sikile. Saliyane iku warnane sing coklat nemsemake banget. Brengose Bibi ora dawa-dawa banget.

Sikile Bibi rada endheg dibandhingake karo kucing-kucing lumrahe. Irunge sing pesek lan brengos sing endheg nambahi lucune Bibi. Bibi iki nduweni Bobot 4 Kg, Mripate Bibi wernane ijo ana biru-birune. Ambane mripate Bibi nambahi lucu nalika kaget karo mendelik.

Bibi lebih menyukai tidur seharian di atas keranjang tempat tidurnya. Ketika tidur kenzi lebih suka di elus bagian punggungnya. Saat mengelus, dia memainkan ekornya ke kanan dan ke kiri.Sabendina Bibi iku senengane mung turon ing kranjang sing wis dicepakake. Nalika turu Bibi seneng banget nalika dielus-elus boyoke. Nalika dielus-elus buntute Bibi mesthi megal-megol.

Saben wetenge luwe Bibi mesthi mlayu menyang pawon njujug panggon mangane sing wis dicepakake.Nanging saben Bibi luwe mesthi mengang-mengong ora mandheg sadurunge diwenehi panganan. Bibi nelasngsa banget nalika keluwen nanging ora gage diwenehi mangan. Bibi minangka kucing sing ditresnani banget dening kulawargaku.

BAHASA INDONESIA

KUCINGKU

Namanya adalah Bibi, dia adalah kucing kesayanganku. Dia adalah kucing jantan yang saat itu aku temukan di pinggir jalan. Bibi memiliki bulu yang halus dan berwarna cokelat belang putih. Bulu halusnya menyelimuti tubuhnya dari kepala sampai ke ekornya.

Semua bulunya berwarna cokelat dan berwarna putih pada kakinya. Sedangkan ekornya berwarna cokelat dan sangat menggemaskan. Kumisnya sedang, tidak panjang dan tidak pendek.

Bibi memiliki bentuk kaki yang lebih pendek dari bentuk kaki kucing pada biasanya. Hidungnya kecil dan kumisnya sedikit panjang. Berat tubunya sedang yaitu sekitar 4 kg. Matanya berwarna hijau kekuningan dan sangat lucu ketika dia terkejut sambil membuka matanya lebar-lebar.Ketika lapar dia akan menuju ke tempat makan yang telah disediakan yang disimpan di dapur.

Saat lapar dia akan terus mengeong sampai dia mendapatkan makanannya. Dia akan memasang muka menyedihkan ketika tidak diberi makan. Kucing ini sangat lucu dan sangat disayangi keluarga kami

Saturday, July 17, 2021

MATERI TEKS TANGGAPAN DESKRIPTIF BASA JAWA

TEKS TANGGAPAN DESKRIPTIF

APA TEGESE TEKS TANGGAPAN DESKRIFTIF?

Teks tanggapan dheskriptif yaiku teks kang nggambararake sawijining objek, panggonan, utawa prastawa tartamtu marang pamaca kanthi gamblang lan rinci saengga pamaca kaya-kaya bisa nyawang lan ngrasakake dhewe apa kang diandharake dening panulis.

(teks tanggapan dheskriptif adalah teks yang menggambarkan suatu objek, tempat, atau peristiwa tertentu kepada pembaca dengan jelas dan rinci, sehingga pembaca seperti bisa melihat dan merasakan sendiri apa yang dijelaskan penulis)

TUJUWAN TEKS TANGGAPAN DESKRIPTIF

Tujuan Teks tanggapan Dheskriptif yaiku Kanggo ngandharake obyek marang sing maca saengga wong-wong sing maca kaya-kaya melu ngrasakake, ngrungokake, ndeleng utawa ngalami tumrap apa sing wis didheskripsekake dening penulis.

(tujuan teks tanggapan yaitu untuk menjabarkan objek kepada pembaca sehingga orang yang membaca seperti ikut merasakan, mendengarkan, melihat atau mengalami terhadap apa yang sudah dideskripsikan oleh penulis.)

TITIKANE TEKS TANGGAPAN DESKRIPTIF
(Ciri-ciri teks tanggapan deskriptif)

1. Nggambarake panggonan, wong, barang, kahanan nganggo pancadriya.

(menggambarkan tempat, orang, barang, keadaan menggunakan panca indra)

2. Tujuane supaya wong sing maca kaya-kaya melu ngrasakake utawa ndeleng dhewe marang obyek sing didheskripsekne

(bertujuan agar orang yang membaca seperti merasakan atau melihat sendiri terhadap objek yang dideskripsikan)

3. Ciri-cirine obyek diterangake kanthi gamblang lan rinci.

(ciri-cri objek diterangkan sacara terbuka dan lebih terperinci)

STRUKTUR TEKS TANGGAPAN DESKRIPTIF



a. Idhentifikasi yaiku perangan utawa bagean sing nerangake titikan (ciri), barang, tandha lan sapanunggalane.

(idhentifikasi yaitu bagian yang menerangkan ciri-ciri, barang, tanda dan yang lainya)

b. Klasifikasi/dhefinisi yaiku perangan sing mantha-mantha manut jinis utawa klompoke

(klasifikasi/definisi yaitu bagian yang membagi menurut jinis atai kelompoknya)

c. Dheskripsi bagean yaiku perangan sing nerangake gegambaran sing luwih rinci.

(deskripsi bagian adalah bagian yang menjelaskan gambaran yang lebih rinci)



Friday, June 4, 2021

Pambarepe Pandhawa - Raden Puntadewa

Pambarepe Pandhawa - Raden Puntadewa
Raden Puntadewa
Prabu Puntadewa iku ratu ing Amarta (Ngamarta), Dasanamane : Prabu Yudhistira, Darmakusuma, Darmaputra, Darmawangsa, Darmaraja, Gunatalikrama, Sadha Dwijakangka, Sang Ajathasatru.
Garwane asma Dewi Drupadi, mbakyune dewi Wara Srikandhi, putrane Prabu Drupada saka Negara Pancala. Saka Sang Prameswari Dewi Drupadi iki, Prabu Puntadewa peputra kakung siji, kekasih Raden Pancawala.
Prabu Puntadewa ratu watak pandhita. Watake sabar lan ikhlas, lila donya lila ing pati. Apa bae barang darbeke, yen ana sing njaluk mesthi diparingake. Nadyan segenge pisan yen ana sing njaluk, mesthi dililakake. Sajake urip ora tau ngapusi (goroh) lan ora nate perang. Sanadyan dipeksa dening Prabu Kresna supaya kersa goroh kanggo kemenangane Pandhawa, nalikane Pandhita Drona jumeneng Mahasenapati ing perang Bharatayuda, Prabu Puntadewa tetep ora kersa. Prabu Puntadewa tetep ngendika jujur, “ingkang pejah Hesthitama”. Mung olehe ngendika “Hesthi” lirih, “Tama”ne banter. Satemah dadi jalaran Pandhita Drona bingung, lan bisa dipateni dening Raden Trusthajumena. Amarga saking banget ngati –atine, ora kersa gawe seriking liyan, lan ora kersa goroh, mula Prabu Puntadewa digambarake wong sing ludirane seta. Saking sucine uripe.

Pusakane Prabu Puntadewa wujud kitab/buku, jenenge Layang Kalimasada Pustaka Jamus. Prabu Salya klakon seda ing paprangan merga pusaka iki. Kejaba iku, pusaka liyane wujud tumbak lan payung, jenenge tumbak Karawilang lan payung Tunggulnaga.
Prabu Puntadewa iku ajejalok Yudistira iya prabu Dwijakangka utawa sinebut uga Prabu Gunatalikrama.

Prabu Puntadewa kagungan pusaka arane jimat kalimasada. Prabu Puntadewa kena diarani manungsa setengah dewa. Geneya Prabu Puntadewa diarani setengah dewa amarga Prabu Puntadewa kagungan ciri-ciri kaya Dewa, kayata Getihe putih, Sipate sabar, ora kagungan mungsuh, lan tansah tresna marang karukunan.

Prabu Puntadewa iku garwane Dewi Drupadi, kagungan putra iku asmane Raden Pancawala. Prabu Puntadewa iku putrane Prabu Pandhu Dewanata lan Dewi Kunthi Nakibrata.

Prabu Puntadewa iku ratu ing Amarta kang sabar lan mboten seneng perang. Nalika perang gedhe Bratayuda, Prabu Puntadewa dipekso mandeg Senopati tanding karo Prabu Salya saka Mandukara. Prabu Salya gugur, Prabu Puntadewa kang unggul

Raden puntadewa inggih menika peranganing pandhawa ingkang sepuh piyambak. Putra Prabu Pandhu. Narendra ing ngastina. Piyambakan kawentar minangka putra ingkang saleh, jujur, sabar, tata krami, lila sregep, saha mituhu. Seserepan ingkang dipuntamekaken prekawis agami. Pramila ingkang dipunremeni prekawis kesaenan, kajujuran, sarta lila legawa. Minangka putra pambarep Pandhawa tansah bekti kaliyan tiyang sepuh sarta sanget asihipun dhumateng para rayi piyambakipun tansah momong para rayi kanthi raos asih. Pramila Raden Puntadewa tansah dipuntresnani kaliyan para sesepuh, dipunajeni kaliyan para rencang, saha dipunbekteni dening para ingkang anem. Awak-awakipun kuning gumrining, dedeg lencir, saha ukuranipun tanggung. Pasuryanipun bagus ules pethak mratandhani sucining manah.

Busana saha rerenggan ingkang dipunagem wujud gelung keeling. Sumping waderan, kalungmenggah, kelatbau nagamangsa, gelangkana ganda, ali-ali gunung sepikul, kampuh bathik limar lapis, kroncong ngrangenan.

Sumber : caritawayang.blogspot.com


Wuragile Pandhawa - Raden Sadewa

Wuragile Pandhawa - Raden Sadewa
Raden Sadewa


Raden Sadewa (Sahadewa) putrane Prabu Pandhu lan Dewi Madrim. Satriya wuragile Pandhawa. Kembarane Raden Sadewa asmane Raden Nakula. Wujude Nakula lan Sadewa kembar, kembar rupa, swara, lan busana.

Nalika timure, Raden Sadewa kekasih Raden Tangsen, kasatriyane Sadewa ing Baweratalun (Bumiretawu).

Sedulure beda ibu ana telu, yaiku : 1. Prabu Puntadewa, 2. Raden Wrekudara, 3. Raden Janaka. Puntadewa, Wrekudara, Janaka, Nakula, lan Sadewa, sinebut kadang Pandhawa, saka tembung linggane Pandhu lan hawa tegese putra Pandhu.
Raden Sadewa titising bhatara Aswin, dewa tabib. Wiwit cilik digulawenthah dening Dewi Kunthi. Wujude Raden Sadewa satriya bagus, mbranyak pasemone. Watake jujur lan bekti marang sedulur tuwa.

Ing lakon Babad Alas Mretani, Raden Tangsen bisa ngasorake yudane Jim Sadewa (riwayat liya sinebut Ditya Sapulebu), satemah Jim Sadewa mau masrahake kasatriyane, yaiku Baweratalun lan paring Aji Pramanajati kang dayane bisa ngerti sadurunge winarah.
Kanthi dayane Aji Pramanajati, Raden Sadewa bisa mbatang sayembara cangkriman “sejatining lanang, sejatining wadon”. Banjur didhaupake klawan Dewi Srengginiwati, putrane Prabu Bhadawanganala, ratu ing gisik samudra. Sabanjure peputra Sidapeksa.

Ing lakon Sudamala, Raden Sadewa sing ragane kapanjingan Bathara Guru, bisa ngruwat Bathari Durga. Sang Bathari banget panarimane marang Raden Sadewa. Dening Sang Bethari Raden Sadewa pinaringan asma “Sudamala” tegese ngresikake rereged. Sarta kadhawuhan nggarwa Dewi Padapa, anake Begawan Tambrapetra ing padhepokan Prangalas.

Sumber : caritawayang.blogspot.com

Pandhawa nomer papat - Raden Nakula

Pandhawa nomer papat - Raden Nakula
Raden Nakula


Raden Nakula putrane Prabu Pandhu lan Dewi Madrim. Satriya sumendhining Pandhawa (kakang ragil). Kagungan rayi siji tunggal rama ibu, kekasihe Raden Sadewa. Wujude Nakula lan Sadewa, kembar. Kembar rupa, swara, lan busana.

Nalika timure, Raden Nakula kekasih Raden Pinten, dene Raden Sadewa kekasih Raden Tangsen. Kasatriyane Raden Nakula ing Sawojajar.

Sedulure beda ibu ana telu, yaiku : 1. Prabu Puntadewa, 2. Raden Wrekudara, 3. Raden Janaka. Puntadewa, Wrekudara, Janaka, Nakula, lan Sadewa, sinebut kadang Pandhawa, saka tembung linggane Pandhu lan hawa tegese putra Pandhu.
Manut layang Purwacarita, garwane Raden Nakula sesilih Dewi Srengganawati, putrane Sang Hyang Badhawanganala. Karo Dewi Srengganawati iki, Raden Nakula peputra siji sesilih Dewi Sri Tanjung.
Manut layang Pustaja Raja, garwane Raden Nakula sesilih Dewi Suyati, putrane Prabu Kridhakerata, ratu ing Awuawulangit. Nakula klakon nggarwa Dewi Suyati sawise bisa ngalahake Indrakesata. Karo Dewi Suyati iki, Raden Nakula peputra loro, yaiku: Raden Pramusinta lan Dewi Pramuwati.
Wujude Raden Nakula satriya bagus, mbranyak pasemone. Watake jujur lan bekti marang sedulur tuwa.
Ngarepake pungkase perang Bharatayuda, Raden Nakula lan Sadewa disraya dening Prabu Kresna supaya sowan ing ngarsane Prabu salya (uwake / pakdhene) kanthi ngliga keris, pasrah pati urip. Dhawuh iki ditindakake, satemah Prabu Salya mblakakake isen – isening atine lan nyuwun tandhing mungsuh Prabu Puntadewa. Satemah dadi srana menange Bharatayuda tumrap Pandhawa.

2)*

Nakula iku sawijining paraga Mahabharata. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. Ing pedhalangan, nalika isih enom Nakula nganggo jeneng Pinten. Pinten iku sejatine jeneng tanduran kang godhonge bisa kanggo obat. Kaya jenenge, Nakula lantip ing obat-obatan amarga tinitisan Batara Aswi , dewane tabib. Satriya iki salah sijine Pandhawa lan nduwe kembaran kang jenenge Sadewa. Beda karo Yudhistira, Werkudara, lan Janaka, Nakula lan Sadewa iki lair seka Dewi Madrim. Nalika Pandhu palastra, Dewi Madrim bela pati lan kembar iki lair seka wetenge kang suwek dening keris.

Raden Nakula kuwi satriya kembar kemanikan. Sedulur kembare aran Raden Sadewa iya Sahadewa. Sekarone putrane nata ing Astina, Prabu Pandhudewanata, lan mijil saka garwa Dewi Madrim, kadang enome Raden narasoma iya Prabu Salya nata ing Mandaraka.Ing Mahabharata, Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. Ing pedhalangan, nalika isih padha cilik-cilik, Nakula kuwi arane Pinten, lan kembarane Sadewa aran Tangsen. Pinten iku sejatine jeneng tandhuran kanmg godhonge bisa kanggo obat, Kaya jenenge, Nakula lan sadewa lantip ing babagan obat-obatan amraga satriya sakloron kuwi titise dewa kembar, Bathara Aswan lan Aswin, dewane tabib. Satriya sakembaran iku klebu sedulur nunggal rama seje ibu yen karo Prabu Puntadewa, Werkudara lan Arjuna. Lan satriya lima kasebut kawentar kanthi aran Pandhawa. Kekarone setya lan bekti banget marang para kadhang sepuhe, senadyan seje ibu. Prabu Puntadewa, Werkudara, lan Arjuna mijil saka ibu Dewi Kunthi.

Sumber : caritawayang.blogspot.com

Panenggake Pandhawa - Raden Werkudara

Panenggake Pandhawa - Raden Werkudara
Raden Werkudara


Raden Werkudara duwe pusaka aran Kuku Pancanaka, Gada Rujakpala, Ian Gada Lambita¬muka. Aji-ajine Bandung Bandawasa, Ungkal bener, Blabag Pengantol-antol, Bayu Bajra.

Kacarita laire Bratasena. Nalika bayi lair awujud bungkus. Kabeh gegaman ora tumama. Kang bisa mbedhah bungkus mung Gajah Sena. Bareng wis bedhah, bayi diidak-idak, ditlale, digadhing malah saya gedhe. Gajah Sena ditamani kuku Pancanaka, mati sanalika. Suksmane nyawiji karo Bratasena.

Bratasena utawa Werkudara iku ora bisa basa marang sapa wae. Dadi yen micara tansah ngoko. Sing dibasani mung Sanghyang Wenang lan Dewa Ruci. Sanajan mangkono Werkudara duwe watak setya tuhu marang guru, bekti marang ibu, teguh ing janji, bela bebener, mbrastha angkara, dhemen tetulung, tresna marang kadang, adil. Watak setya marang guru, dituduhake nalika dheweke diutus dening gurune Pendhita Durna goleh banyu Perwitasari ing tengah alas ing telenging segara. Kang sajatine Werkudara dialap patine, dijlomprongake. Nanging amarga setya bekti marang guru. Werkudara malah antuk nugraha, bisa ketemu marang guru sejati (Dewa Ruci), kang mahanani Werkudara bisa pinter tanpa guru maneh.

Tandha bektine marang ibune dibuktekake, kanthi merjaya Dursasana, getihe kanggo jamas rikmane Kunthi lan sirahe kanggo keset dening Dewi Kunthi. Tresna marang kadang, kabeh kadange tansah dibela lamun nuhoni bebener. Nanging yen luput, sanadyanta anake dhewe bakal diajar, kaya nalika Gathutkaca maling Pregiwa. Jebule Gathutkaca mung dipaeka sebab sing maling Gathutkaca palsu. Dhemen tetulung upamane nulungi Ratu Wiratha (Prabu Matswapati).
Ing perang Bratayuda Werkudara dadi agul-aguling Pandhawa. Werkudara kang bisa mateni Dursasana, Sengkuni lan Duryudana. Sawise perang Bharatayuda, Parikesit wis jumeneng nata, bebarengan marang sedulur Pandhawa wis jumeneng nata, bebarengan marang sedulur Pandhawa liyane, ninggalake praja. Werkudara tiwas sumusul Sadewa, Nakula, lan Harjuna. Werkudara tiwas angka papat amarga nalika uripe seneng mangan, rada kasar, lan ora bisa basa.

Wosing budi pekerti:
1. Duwea watak satriyatama: luhur ing budi, seneng tetulung, adil, wani ing bebener, mbrastha angkara murka!
2. Bektia marang wong tuwa, luwih-luwih marang ibu!
3. Bektia marang guru!
4. Tresna asih marang sedulur.
5. Darbea jiwa satriya kang dadi bentenging negara!

Sumber : caritawayang.blogspot.com

Panengahe Pandhawa - Raden Janaka


Panengahe Pandhawa - Raden Janaka
Raden Janaka

Ing jagad ora ana tandhingane bab kebagusane, amarga Janaka minangka simbol amal becik. Amal becik ora bisa pisah klawan swarga (Jannah). Janaka saka tembung jannahuka, tegese swargamu. Mula sapa sing kepengin mlebu swarga, kudu tumindak becik lan nindakake tuntunaning agama kanthi temen. Raden Janakan duweni jeneng liya yaiku Permadi, Arjuna, Ciptaning, Mintaraga.

Raden Janaka minangka panengahe pandhawa, tegese yaiku putra kang nomer telu saka limang sedulure pandhawa. Janaka putrane Pandhudewanata karo garwane Dewi Kunthi.

Arjuna satriya digdaya sekti mandraguna, polatan luruh jatmika, prigel ing samubarang, seneng tetulung marang sapa bae, mula ditresnani dening sapa bae. Ora mokal yen garwane pirang – pirang. Bojo akeh iki tegese Janaka ditresnani dening sapa bae. Yen priya ngondhangake kasudibyane, yen wanita ngondhangake sigiting citra.

Arjuna kejaba sugih bojo, uga sugih kawruh (ilmu), sugih gaman lan mantran, sugih guru. Meguru marang Begawan Padmanaba antuk aji telung warna, yaiku : 1. Aji Sepiangin, dayane aji yen kawateg, kebating lakune Arjuna tan prabeda kaya kebating angin. Lakune bisa ngungkuli lakuning barat, 2. Aji Malayabumi, Arjuna bisa ilang sapalungguhan, 3. Aji Sempaliputri, Arjuna bisa manijing ajur ajer.

Pusakane utawa gamane janaka pirang – pirang. Kang asring digunakake : Keris Pulanggeni, Kalanadhah, Panah Merdaging, Rodha Dhadhali, Haryas Sangkala, Sarutama, Pasopati.

Sumber : caritawayang.blogspot.com

Wednesday, May 5, 2021

Materi Artikel mawa Basa Jawa (SMA Kelas X)

Materi Artikel Basa Jawa

materi artikel basa Jawa


Teges Artikel

Artikel iku ditulis kanggo medharake panemune sawijine penulis adhedasar sawijine fakta/data panemune wong liya miturut logika-ne dhewa. Artikel iku isine opini kang ngonceki kanthi tuntas sawijine masalah tartamtu kang sipate aktual lan utawa kontoversial kanthi ancas menehi ngerti (infomatif), mengaruhi, lan (persuasif argumentatif), utawa nglipur kang maca (rekreatif)

Stuktur artikel

Kanthi umum struktur utawa perangan kang diduweni artikel yaiku:
- Irah-irahan
- Paragraf pambuka
- Paragraf isi
- Paragraf panutup

Bab kang wigati jrone panulisae artikel
1. nemtokake/milih tema
2. nemtokake irah-irahan, aja nganti kedawan cukup 3-5 tembung (bisa uga ditemtokake keri)
3. gawe alinea sepisan
4. ngrembakake tema dadi pirang-pirang alinea andharan (alinea penjelas gumatung dawa cendhake tulisan)
5. gatekna format/gaya penulisan (ilmiah utawa populer)
6. eksploitasi data/referensi penting
7. duduten panemu jrone alinea panutup
8. edit maneh draf wiwitan (judul bisa uga ditemtokane wektu iki)
9. draf pungkasan artikel

Jinis Artikel

Kanthi umum artikel iku bisa dibedakake dadi 2, yaiku artikel ilmiah lan populer. Tembung ilmiah nduweni teges yaiku miturut ilmu pengetahuan; adhedhasar syarat (kaidah) ilmu pengetahuan. Dene populer nduweni teges yaiku dikenal lan disenengi wong akeh (umum); miturut kebutuhan masyarakat umum; gampang dimangerteni lan disenengi wong akeh.

Artikel ilmiah iku asipat empirik, yaiku adhedhasar asil panliten kang ditindakake. Artikel iki ora dimot ing sawernane media masa, amung ing media kusus kaya ta jurnal kampus. Tuladhane yaiku laporan asil panliten, jurnal, makalah. Artikel populer akeh dimot ing sawernane media masa, bisa cetak utawa elektronik. Kanggo nemokake artikel iki luwih gampang. Ing ngisor iki ana tuladha pethikan jurnal, mangga diwaos.

Tuladha Artikel Basa Jawa

Kabudayan Jawa Bisa Gripis Alon-Alon

Beteng bakuh kukuh sarta pengkuh kang asring ngupeng omah gedhong magrong-magrong iku mung dumadi saka tharik-tharike bata, tumatane watu-watu. Utawa malah mung saderma tumpukane brangkal. Iku mung wewujudane, bleger (fisik), mung barang bisu, wewagunan. Nanging beteng mau bisa uga minangka pratandha, lambang sanepa, panyaruwe, dimeling marang fenomena jaman. Beteng iku bisa dadi penagamn kang diakone bisa nuwuhake ketentreman kupengan beteng mau. Wewujudan utawa anane beteng tumprap omah utawa gedhong-gedhong kang mapan ana ing kutha-kutha gedhe iku wis akeh cacahe. Lumrah-lumrah wae ora nistha, ora ala.

Nanging yen kita kabeh gelem blaka, jujur, lugu, lan walaka, saktemene meh kabeh omah utawa gedhung mligine kang mapan ing kutha-kutha gedhe, mawa beteng dhewe-dhewe. Apa maneh tumrap panguripan kutha gedhe kang wis manut cara modhern. Cara jaman saiki kang wis pluralis, maneka werna lan rasa. Embuh iku omah (gedhong magrong-magrong). Embuh kang biasa-biasa wae, embuh tumrap omah kang sumpeng-rumpeg, cilik-cilik.

Kabeh yen digrayangi kanthi rasa, satemene kabeh wis ora akeh kang nganggo beteng, senajan ora ana wewujudane, ora ana barang lan bangunan fisike. Kahanan kang kaya mengkono iku satemene wis bida rasakake. Wis bisa kathitik. Utawa mung kandheg ing pangangen-angen. Jalaran panguripane mangunsa ing tengah-tengah kahanan kang majemuk mau pancen kapara dadi “elu, elu, gue”. Manungsa siji lan sijine wis padha iwut mikirake awake dhewe-dhewe (luwih dhisik). Sabanjure lagi mikirake kulawarga, banjur familine, margane. Sateruse lagi tangga, bebrayan ing masyarakat.

Pakulinan sanjan-sinajan, kaya-kaya mung tansah eman bakal ngilangi wektu utawa kalodhangan kang dianggep luwih wigati. Wigati tumprap pribadi, utawa kulawarga. Yen ora kaoyak pakaryan kanggo golek kabutuhan, yen bengi wis rumangsa sayah, butuh ngaso, butuh kumpul karo kulawarga.

Mula sanajan, jagong jinagong ing tengah-tengahe masyarakat plural mau banjur kaya-kaya wis dianggep bakal mbuwang-mbuwang wektu wae, dianggep ngrugekake. Banjur sanjan-sinajan, jagong-jinagong kanthi gayeng sajake pancen diendhani. Iki sajake dadi fenomena ing jaman saiki. Nanging, mesthi wae isih arang kang gelem ngakoni, kapara malah kipa-kipa yen diarani kaya mengkono.

Saupama kanyatan kaya mengkono mau pancen ora dianggep kliru, kapara luwih seneng ndekem angkrem nggedhegrek-magrok ing omah wae, ketimbang mlebu sanjan-sinanjan. Sapa sing aruh ing jaman kang wis sarwa kongkuren, jor-joran, sekongkol-sekongkolan iku kaya-kaya malah sansaya krasa ampang. Mung dadi kembang-kembang lambe kang satemene. Supaya isih dianggep grapyak semanak. Anane sanjan-sinajan ing tengah-tengahe masyarakat plural dadi mung saderma wungkus, saderma gebyar njaba. Mung wadhah kang kala-kala merbawani dideleng saka njaba. Nanging hakikate, niyate, isine, krentege ati kang paling jero kala-kala isih ngambang. Durung mandhes.

Wednesday, April 28, 2021

Materi Tata Tulis Aksara Swara

Materi Tata Tulis Aksara Swara

Aksara Swara beda karo aksara murda. Aksara murda kanggo nulis pakurmatan yaiku nulis jeneng pawongan, nulis papan panggonan (desa, kutha, kantor), nulis gelar pakurmatan. Aksara swara dienggo nulis vokal (a,i,u,e,o) saka basa manca sing kudu dicethakake. Basa Jawa kadhangkala uga ngadhopsi basa manca/luar negri. tuladhane kaya basa arab lan basa inggris. Kanggo mbedakake basa serapan saka manca mula perlu ditulis nganggo aksara swara kang cacahe ana lima.

Cacahe aksara swara ana 5 yaiku :










Gunane aksara swara kanggo nulis tembung manca kang dicethakake, kayata:














Aksara swara ora kena dadi pasangan. Manawa dumunung ing samburine wanda sigeg, aksara sesigeging wanda iku kudu dipangku. Tuladhane:










Aksara swara iku ora kena ditrapi sandhangan swara. Tuladhane:




Materi tata tulis Aksara Murda

 Aksara Murda lan Aksara Swara

Nulis ukara migunakake aksara Jawa kuwi pancen gampang-gampang angel, gampang yen wis ngerti tata cara lan pepeling-pepeling kang kudu digatekake, angel yen durung ngerti lan durung paham ngenani tata cara lan pepeling jrone nulis aksara jawa.

Dene pepeling kang kudu digatekake ing antarane:

  1. Saben nulis ukara kudu diwiwiti nganggo pada adeg-adeg (?) lan dipungkasi nganggo pada lingsa utawa lungsi (,utawa.). Pada lingsa (,) dienggo nalika mungkasi ukara kang mawa pangkon dene pada lungsi (.) dienggo nalika mungkasi ukara kang ora migunakake pangkon.Pada lingsa uga kanggo tandha koma.






Aksara Murda

Murda= sirah
Aksara Murda = aksara sirah, aksara sesirah

Aksara Murda iku satemene ora ana.Wondene kang lumrahe diarani aksara murda iku, utawa kang dianggep minangka aksara murda iku sejatine aksara Mahaprana, yaiku aksara kang pancene kudu diucapake kanthi abab akeh; kosok baline aksara alprapana, yaiku aksara kang diucapake lumrah (kanthi abab saithik). Cacahe aksara murda ana wolu, yaiku:











Aksara murda mung kanggo ing tata-prungu, tegese kanggo pakurmatan. Aksara murda ora kena dadi sesigeging wanda. Ing jaman biyen kang lumrah ditulis nganggo aksara murda yaiku asmane para luhur, jejuluke lan padununge, minangka pakurmatan. 

Tuladhane kayata:

Dewi Sinta putrine prabu Janaka ratu nagara Mantili.





Saiki jaman demokrasi, prayogane kabeh jenenge wong lan jenenge titah kang tata carane urip kaya manungsa, kayata raseksa, wanara, lan sapanunggalane kang kasebut ing carita padhalangan lan liya-liyane, katulis nganggo aksara murda. Cukup nganggo aksara murda siji wae, aksara kang ngarep dhewe. Yen aksara sing ngarep dhewe ora ana murdane, ya aksara mburine, yen mburine ora ana ya mburine maneh. Tuladhane:







A. Wangsulana pitakon ing ngisor iki kanthi patitis!
1. Pira cacahe aksara murda? Sebutna lan tulisen aksarane!
2. Apa gunane/fungsine aksara murda? Andharna panemumu!
3. Kepriye paugerane/aturane nulis aksara murda? Andharna panemumu!
4. Owahana tembung ing ngisor iki nganggo aksara Jawa lan Aksara Murda!
a. Kutha Ponorogo
b. Taman Bungkul
c. Dhinas Pendhidhikan 
d. Joko Sampurno
e. Prabu Siliwangi
5. Owahana ukara ing ngisor iki nganggo aksara Jawa lan Aksara Murda!
a. Presiden Susilo Bambang Yudhoyono tindak dhateng kutha Mojokerto.
b. Prabu Brawijaya ratu kang kondhang ing Majapahit.










Thursday, March 11, 2021

Materi Teges lan Titikane Drama Modern Jawa (Bedane karo Drama Tradhisional)

Para siswa kang kinasih, sawise sampeyan nyinaoni bab drama tradhisional ing semester ganjil, ing semester ganep sampeyan bakal sinau ngenani drama modern.

Drama ing basa Jawa uga diarani Sandhiwara, yaiku saka tembung sandhi kang tegese nyingitake/nyamarake lan wara kang tegese ajawan/wewarah. Dadi tegese sandhiwara yaiku ajaran utawa wewarah kang disingitake utawa disamarake sajrone crita, watak paraga lan cecaturane para paraga.

Drama utawa sandhiwara ora mung kanggo TONTONAN nanging uga kanggo TUNTUNAN kanggo para penonton. Mula sajrone drama mesthi ana amanat utawa nilai-nilai kang bisa dituladha lan isih laras utawa relevan karo kahanan jaman saiki.

Jinise drama yen diperang miturut teknik garapane dadi loro yaiku, drama Tradhisional lan Drama Modern.

Titikaken drama modern kang mbedakake karo drama tradhisional yaiki :

Drama Tradhisinoal
  1. Ora nggunakake naskah, cecaturane para paraga dadakan (improvisasi). Tuladha Ludruk lan Kethoprak.
  2. Isine nyritakae jaman perjuangan lan jaman kerajaan (istanasentris)
  3. Diiringi nggunakake musik tradhisional (gamelan)
  4. Busana kang digunakake laras karo isine crita yaiku perjuangan utawa kerajaan.
  5. Setting lan tata panggung prasaja kaya jaman biyen.
Drama Modern
  1. Kudu nggunakake naskah drama. Cecaturane paraga kudu padha karo naskah. Tuladha : Teater, Drama kreasi.
  2. Isine nyritakake panguripan masyarakat aman saiki.
  3. Diiringi nggunakake musik kontemporer (campuran tradhisional lan modern)
  4. Busana kang digunakake salumrahe busana jaman saiki.
  5. Setting lan tata panggung luwih megah lan modern.
Supaya luwih cetha lan gamblang andharan ngenani bedane drama modern lan drama tradhisional, bisa disemak ing vidheo youtube ing ngisor iki,


Thursday, December 3, 2020

Materi Layang Resmi / Surat Resmi

Layang Resmi 

a. Pangertene Layang Resmi
layang kang isine bab kang magepokan karo pamarentah, dikirimake saka kantor – kantor pamarentah marang kantor – kantor liyane utawa marang wong kang nduweni kepentingan karo pamerentah utawa kantor. Kang kalebu layang resmi yaiku layang tugas, layang undangan, lan layang kerja.

b. Titikane Layang resmi : 
  1. Layang resmi ngunakake basa kang baku.
  2. Layang resmi ngunakake ukara kang sederhana lan sopan.
  3. Layang resmi nduweni sesirahe layang kang isine jeneng lan alamat kantor kang nulis layang mau.
  4. Layang resmi nduweni nomer, lampiran, uga perihal layang.
  5. Layang resmi ing perangan tapak asta ngunakake stempel saka kantor.

c. Basa kang dianggo nulis layang resmi 
Basa kang dianggo kanggo nulis layang resmi yaiku basa baku.

d. Perangane layang resmi : 
  1. Sesirahe / Kop layang, dumadi saka :Jeneng kantor kang ditulis aksara capital, Alamat kantor, Logo kantor
  2. Nomer layang, yaiku urutan layang kang dikirim
  3. Lampiran yaiku lembaran liya kang ana ing layang.
  4. Hal yaiku isine ngenani wigatine layang
  5. Titi mangsa yaiku wektu layang kasebut ditulis
  6. Adangiyah yaiku nyebutake marang sapa layang kasebut ditujukake. 
  7. Purwaka basa yaiku isine layang sadurunge wose layang.
  8. Surasa basa yaiku isine layang kang dadi wose layang
  9. Wasana basa yaiku pungkasane layang.
  10. Tapak asta lan asma penyerat yaiku nyethakake tapak asta lan asma panyerat kang dijangkepi stempel
e. Tuladhane layang resmi :

Organisasi Siswa Intra Sekolah ( OSIS ) 
SMAN 1 PACET 
Jl. Pandanarum, Pacet, Mojokerto JawaTimur kode Pos 6134 ___________________________________________________________________ 

Pati, 16 April 2014
No : 01 / PK/ IX/2010
Bab : Ulem

Kagem siswa SMAN 1 Pacet
Ing dalem

Salam taklim,
Panjenengan katuran rawuh wonten ing adicara pepisahan siswa kelas XII ingkang badhe kawontenaken :

Dinten : Sabtu, 5 Mei 2014
Papan  : Lapangan Basket SMAN 1 Pacet
Tabuh : 08.00
Wigatos : Adicara pepisahan siswa kelas IX

Saking kawigatosan Panjenengan kula aturaken gung ing panuwun.


                                                                                                                    Ketua Osis SMAN 1 Pacet


                                                                                                                    Nirmala Sari 
                                                                                                                    NIS. 134098

Wednesday, December 2, 2020

Materi Jinise Basa Rinengga


1. Tembung saroja (Padan kata)
Tembung saroja yaiku tembung loro utawa luwih sing padha utawa meh padha tegese dianggo bebarengan kanggo mbangetake surasane. 

Tuladhane: 
  • Bapake Narko kae dedeg piadege gagah pideksa
  • Es sing dideleh ing baskom kae wis campur adhuk karo es batune
  • Adat istiadat kudu diugemi amarga perangan saka kabudayan sing adi luhung
2. Tembung entar /tembung silihan (kata kiasan) 
Tembung entar yaiku tembung sing tegese ora sawantahe/ora salugune. 

Tuladhane: 
  • Bocah kok dawa tangane
  • Rike yen diomongi wong tuwane kok kandel kupinge
  • Dewi kae luman, seneng tetulung pancen bocah bening atine
Katrangan: 
Tetembungan dawa tangane, kandel kupinge, bening atine ing ukara ndhuwur kalebu tembung entar, amarga tegese ora salugune. 


Basa rinengga saka gabungan basa lan rinengga. Basa kabeh manungsa mnagerteni tegese lan fungsine. Dene rinengga tegese yaiku dipacaki. Rinengga fungsine kanggo basa kuwi supaya endah, lan ngresepake. Basa rinengga ngemu kaendahan.Kaendahane basa. Jinise basa rinengga sing diwulangake ing bab iki yaiku wangsalan, paribasan, bebasan, saloka, lan candra 

1. Wangsalan 
Wangsalan yaiku unen-unen kang ngemu teges badhean, kayadene cangkriman utawa tebakan. Tembung wangsalan nunggal teges karo tembung wangsulan. Ing sajrone wangsalan ngemu unen-unen kang mbutuhake wangsulan minangka batangane.

Tuladha: 
  • Njanur gunung, kadingaren dolan mrene. (Janur gunung: aren)
  • Nyaron bumbung, nganti cengklungen anggonku ngenteni. (saron bumbung: angklung)
  • Jangan gori, nganti judge anggonku mikir. (jangan gori: gudheg)

2. Paribasan 
Paribasan , yaiku unen-unen kang wis gumathok racikane lan mawa teges tartamtu. Dhapukaning paribasan awujud ukara utawa kumpulaning tembung (frase), lan kalebu basa pinathok. Racikane tembung ora owah, surasa utawa tegese uga gumathok, lumrahe ateges entar. 

Tuladha: 
  • Arep jamure emoh watange : gelem kepenake ora gelem rekasane
  • Ana catur mungkur : Ana rembugan wigati malah ngalih 
  • Baladewa ilang gapite: ilang kakuwatane utawa kaluhurane.
3. Bebasan 
Bebasan, yaiku unen-unen kang ajeg panggonane, ngemu surasa pepindhan, kang dipindhakake kahanan utawa sesipate wong. Nanging wong iku katut sajrone pepindhan. 

Tuladha:
  • Njagakake endhoge si blorok : njagakake barang kang durung mesthi anal an orane
  • Mburu uceng kelangan dheleg : mburu barang sepele malah kelangan barang kang luwih gedhe
  • Kabanjiran segara madu : nemu kabegjan kang gedhe banget

4. Saloka
Saloka yaiku duwe teges magepokan karo sing disemoni, disanepane utawa dipindhakake. 

Tuladha: 
  • Kutuk marani sunduk : Njarag marani bebaya
  • Kebo nusu gudel: wong tuwa njaluk wurug wong enom
  • Klenthing wadhah masin : angel ninggalake pakulinan tumindak ala

Candrane manungsa

Nyandra tegese nggambar utawa amarna kaendahan kanthi sarana pepindhan. Dadi sing luwih digatekake yaiku gegambaran kaendahan utawa kahanan. Nyandra ora mesthi nganggo basa kang dakik-dakik nanging bisa nganggo basa kang lumrah. 

Tuladha: 
  • Lembehane mblarak sempal
  • Jogede merak kesimpir
  • Mlakune kaya macan luwe
Nanging ana sing nganggo basa rinengga. 

Tuladha: 
  • Idepe tumenga ing tawang
  • Rikmane memak ngandhan-andhan
  • Polatane ruruh jatmika 

Candrane mangsa

Tuladha: 
  • Sotya sinarawedi. Mangsa kasewelas, akeh manuk padha ngloloh
  • Rasa mulya kasucian. Mangsa kaenem, akeh who-wohan kang enak mirasa.
  • Suta manut ing bapa. Mangsa katelu, uwi, gembili, gadhung wiwit padha mrambat

Materi Layang Pribadi / Surat Pribadi

A. Layang Pribadi 

a. Pengertene Layang Pribadi 
Layang pribadi yaiku layang kang isine ngenani kepentingan kang sipate pribadi utawa kaluwarga lan ditulis saka pawongan siji kanggo wong liya. 

b. Titikane layang pribadi : 
a. Ora nganggo sesirahe / Kop layang 
b. Ora nganggo nomere layang 
c. Ngunakake basa kang ora baku 

c. Basa kang dianggo ing layang pribadi
Basa kang dianggo sajrone nulis layang pribadi yaiku ora baku. Nanging basa sajrone nulis layang pribadi uga digatekake miturut marang sapa layang kasebut ditujokake. Yen layang pribadi mau katujokake marang wong tuwa mula basa kang dianggo yaiku krama. Yen layang pribadi mau katujokake marang kanca basa kang dianggo yaiku basa ngoko. 

d. Perangane layang pribadi : 
  1. Titi mangsa yaiku nyethakake wektu lan papan panulise layang 
  2. Satata basa yaiku nyebutake marang sapa (alamat) layang ditujokake
  3. Adangiyah yaiku tembung pamuji rahayu, saemper kaya uluk salam. Tuladha : Simbah winatu ing suka basuki, Winantu ing bagya mulya, Sembah sungkem kula katur.. Lsp.
  4. Salam pambuka yaiku isine nyebutahake salam
  5. Purwaka basa yaiku sadurunge isine layang lumrahe isi atur pambagya wilujeng, pengarep-arep muga sing dikirimi layang uga tansah slamet.
  6. Surasa basa yaiku isi layang kang dadi wigatine layang utawa kekarepane layang.
  7. Wasana basa yaiku pungkasane layang. 
  8. Paprenahan yaiku nyethakake kang ngirim layang lan sing dikirimi layang.
  9. Tapak asman yaiku tandha tangane wong kang ngirim layang.
  10. Asma terang  yaiku kang nyethakake jenenge sing ngirim layang.

e. Carane nulis layang pribadi : 
  1. Aturan kang ana sajrone layang pribadi ora resmi, yaiku ora nggawe sesirahe layang.
  2. Basa kang dianggo sajrone nulis layang pribadi yaiku basa ora baku.
  3. Ngatekake struktur panulisan layang pribadi

Tuladha Layang Pribadi


Surabaya, 1 Desember Agustus 2016 

Kagem Bapak Ibu 
Ing dalem Mojokerto 


Sembah pangabekti,
Kadospundi kahananipun Bapak lan Ibu? Mugi – mugi Gusti tansah maringi kanugrahan lan kasehatan dhumateng Bapak lan Ibu. Alhamdulillah kula wonten Sidoarjo tansah wilujeng. 

Bapak lan Ibu ingkang kula bekteni, kenanthenan layang menika kula badhe matur bilih kula dereng saged wangsul wonten Mojokerto, awit ing sasi menika kula taksih nglampahi ujian. Mila saking menika kula nyuwun pangestu Bapak lan Ibu supados anggenkula nglampahi ujian saged lancar. Bapak lan Ibu, menawi benjing kula sampun bibar nglampahi ujian, kula badhe wangsul dhateng Mojokerto. Mila, kula ugi nyuwun pangapunten jalaran dereng saged wangsul. 

Mbok bilih mekaten ingkang saged kula aturaken, menawi wonten lepat kula nyuwun pangapunten. 


Putra kang tansah tuhu ngabekti, 

Rosyidah

Tuesday, December 1, 2020

Materi Unsur Cerita Wayang Purwa


Unsur-Unsur Crita Wayang 

Wayang dumadi saka tembung wod "yang/ hyang" oleh ater- ater wa-. Tegese roh kang bisa gawa kabegjan lan cilakane manungsa. Wayang iku mujudake wewayangan utawa gegambaran watak lan jiwane manungsa. Wayang mujudake pangejawantahan pribadi manungsa. Wayang iku pagelaran sing nggunakake bonéka, saka kulit sapi utawa wedhus, lan sejatine kang dideleng iku dudu bonekane nanging malah ayang-ayange. Mula wayang ing basa inggris diarani “Puppet shadow”. Sing nglakokake wayang iki diarani dhalang. 

Wayang mujudake sawijine teks sastra, mula mesthi nduweni unsur-unsur pambangun teks. Unsure ana loro yaiku unsur intrinsic lan unsur ekstrinsik. 

1. Unsur Intrinsik 
Yaiku unsur sastra kang nduweni pengaruh tumrap kaciptane karya sastra :
a. Paraga / pamaragan sajrone crita wayang 
Paraga yaiku Individu kang ana sajrone carita, kang ngalami kedadeyan sajrone sakehe prastawa ing crita. 
- Paraga Utama 
- Paraga pambiyantu / figuran 

Saka sipate : 

- Paraga Protagonis = paraga kang nduweni sipat luhur lan becik. 
- Paraga Antagonis = paraga kang nduweni sipat jahat lan ala. 
- Paraga Tirtagonis = Paraga kang nduweni tugas nglerai konflik. 

Pamaragan yaiku panggambarane paraga kang ana ing crita, saka laire lan batine. 

Ana 3 cara kanggo nggambarake watak : 
  1. Cara Analitik yaiku pengarang ngandharake watak paraga cerita kanthi cara langsung.
  2. Cara Dramatik yaiku pengarang ngandharake watak paraga cerita kanthi cara ora langsung, nanging nyeritakake watak tokoh kanthi sarana nampilake dialog antar paraga lan saka dialog-dialog iku watak bisa kagambar ing pamikire pamaca.
  3. Cara Campuran yaiku pengarang nggunakake rong cara ing nduwur sesarengan.
b. Tema 
Tema yaiku pokok/ punjere pikiran utawa lelandhesan sajrone carita kang bakal diandharake pengarang ing cerita. 

c. Plot / Alur 
Plot/Alur yaiku dalan cerita utawa rerangkeane kedadeyan kang disusun adhedhasar hukum kausalitas (hubungan kang nudhuhake sebab akibat). adhedhasar sesambungan kasebut, saben carita nduweni plot/alur kaya ing ngisor iki : 
  1. Tahapan perkenalan
  2. konflik
  3. klimaks
  4. penyelesaian
f. Latar / Setting. 
Latar / Setting yaiku gegambarane wektu, papan, lan swasana kang kedadeyan ing carita. Nanging uga ana latar kang njlentrehake ngenani latar sosial dan moral.


NGENALI CARITA WAYANG NUSWANTARA

Urut-urutane crita lakon wayang
1. jejer 
2. kadhatonan 
3. Pasebanjaban 
4. bodholan 
5. Jejer sabrangan 
6. Perang gagal 
7. gara-gara 
8. Perang kembang 
9. Perang brubuh 
10. Tancep kayon 

Wewatakane wayang

Miturut bentuke 
a. ndhingkluk  : sabar, sareh, wicaksana, waspada 
b. lancap  : kendel, brangasan, siyaga lan waspada. 
c. Mrongos, mendelik : galak, brangasan, gampang nesu, ugal-ugalan. 

Miturut jenise
a. satriya  : alus, luhur, sabar, luruhh, dhemen tetulung, siyaga, wicaksana 
b. buta  : kasar, gumedhe, brangasan, ugal-ugalan, gampang nesu. 
c. Kethek  : Pencilakan, usil, seneng ngrusuhi. 

Miturut sunggingane
a.  putih, kuning, ireng : tandhane becik, suci 
b. Abang : Tandhane kendel, brangasan 
c.  biru : Jireh

Wednesday, November 18, 2020

Materi Struktur lan Cengkorongan Teks Pidhato - Bahasa Jawa Kelas IX

Para siswa kelas IX kang kinasih, ing postingan blog iki sampeyan kabeh bakal nyinaoni ngenani Struktur Teks Sesorah, Cengkorongan Teks Sesorah lan ngembangake cengkorongan sesorah dadi teks sesorah.

Sadurunge miwiti sinau maca materi, ayo padha dedonga dhisik miturut agama lan kapitayane dhewe-dhewesupaya materi kang disinoni migunan.

Kompetensi Dasar:
3.3 Memahami struktur teks, dan unsur kebahasaan dari teks pidato.
4.3 Menyusun teks pidato, berpidato pada suatu kegiatan sekolah sesuai konteks.

Indikator:
3.4.1 Mengidentifikasi struktur teks pidato. 
3.4.2 Menganalis struktur teks pidato. 
3.4.3 Memerinci kerangka teks pidato 
3.4.4 Membandingkan ciri kebahasaan teks pidato resmi dengan pidato tak resmi. 
3.4.5 Menelaah kaidah penulisan teks pidato. 

4.3.1 Merumuskan kerangka pidato 
4.3.2 Mendesain kerangka pidato menjadi naskah pidato lengkap sesuai konteks. 
4.3.3 Mencipta teks pidato. 
4.3.4 Berlatih membaca teks pidato. 
4.3.5 Melakukan pidato tentang kegiatan tertentu sesuai konteks


TEGESE PIDHATO
Pidhato yaiku nglairake gagasan, panemu, utawa osiking ati sarana lisan ana sangarepe pawongan akeh. Tumindak micara kuwi kalebu sakabehing polahing wong sing mujudake polahing tumindak , kalebu obahing awak, pasuryan, rasa-pangrasa sarta jiwaning manungsa. Mula kuwi panindaking micara sawenehing wong bisa ora lumaku kanthi apik, amarga ora ana wong urip sing sampurna. Mula pidhato kudu digladhi, tansah nyinau sarta nulad para priyayi sing wis limpad.

STRUKTUR TEKS PIDHATO
Teks pidhato kuwi duweni struktur kang kudu digatekake. Struktur dhewe yaiku perangansaka teks kang minangka panthan lan kudu dirantam kanthi tumata utawa urut lan ora kena diwolak-walik. 
Dene umume struktur pidhato kuwi ana telu : 
1. Pambuka 
2. Isi (Wos) 
3. Panutup

CENGKORONGAN TEKS PIDHATO
Saben perangan saka struktur teks pidhato dumadi saka pirang-pirang bagean sing diarani cengkorongan teks pidhato utawa kerangka teks pidhato. Supaya luwih cetha apa wae cengkorongane teks pidhato bisa kawawas ing andharan ngisor iki :

A. Pambuka
  1. Salam Pambuka
  2. Atur panyapa (Pakurmatan)
  3. Pepujen 
  4. Mbabar diri 
  5. Nyuwun Palilah Mbeber Pikajengan (Tema/Topik Pidhato)
B. Isi (Wos)
  1. Apa / Punapa? 
  2. Sapa / Sinten? 
  3. Kapan / Benjing menapa? 
  4. Ing ngendi / Wonten Pundi? 
  5. Geneya / Kenging punapa? 
  6. Kepriye / Kadospundi?
C. Panutup

  1. Dudutan
  2. Nyuwun Pangapunten
  3. Atur Panuwun
  4. Atur Pepujen / Sesanti
  5. Atur Salam Panutup

Supaya Luwih Gamblang lan Cetha Wacanen materi ing sematan ngisor iki :


Saliyane maca materi ing ndhuwur, sampeyan uga bisa ndelelng vidheo pasinaon iki kanggo sinau ngenani materi pidhato.
Vidoe Pasinaon liyane bisa dideleng ing channel Youtube : Kang Hamdan Syauqi.


Sawise nyinaoni ngenaini Struktur Teks Pidhato Lan Cengkorongan Teks Pidhato. Sabanjure ana kagiyatan sing kudu ditindakake dening para siswa. Yaiku gladhen / Laitihan nganalisis struktur lan cengkorongan teks pidhato, sabanjure nyusun cengkorongan teks pidhato kanthi tema/topik kang ditemtokake.

LKPD (LEMBAR KERJA PESERTA DIDIK)


SUGENG MAKARYA!!

Tuesday, October 20, 2020

MATERI KAIDAH PENYUSUNAN PEDOMAN (DAFTAR PERTANYAAN) WAWANCARA BAHASA JAWA

 

A. KAIDAH / LELANDHESAN WAWANCARA

Para siswa kelas VIII kang kinansih,,

Sajrone postingan blog iki bakal, sampeyan kabeh bakal sinau ngenani kaidah utawa lelandhesan wawancara.

Nalika arep nindkake kagiyatan wawancara ana bab-bab sing perelu digatekake, kanthi umum kagiyatan wawancara kudu ana :

1. Nyamaptakake Wawancara

2. Nindakake Wawancara

3. Nglaporake Wawancara

Perangan sing sepisan yaiku nyamaptakake waancara, utawa ing basa indonesia arane "menyiapkan / persiapan wawancara"

Sajrone nyamaptakake wawancara, ana kagiyatan nyusun dhaftar pitakon kanggo wawancara. Dhaftar pitakon iki pentig banget amarga minangka pedhoman nalika nindakake wawancara.

Dhaftar pitakon kang disusun kudu adhehdasar kaidah utawa lelandhesan.

Kanggo nyinaoni ngenani nyusun dhaftar pitakon wawancara ayo padha diwaca materi ing ingisor iki :


MATERI ING NDHUWUR NGANDHARAKE BABA-BAB APA WAE SING KUDU DIGATEKAKE NALIKA AREP NINDAKAKE WAWANCARA, KALEBU NYUSUN DHAFTAR PITAKON WAWANCARA ADHEDHASAR KAIDAH UATAWA LELANDHESAN 5W + 1H


Para siswa Kang kinansih, saliyane sampeyan maca materi, supaya luwih ceyha lan jelas nengani materi kasebut ayo padha ditonton lan dijingglengi video pasinaon ing ngisor iki :


B. TATA URUTAN DHAFTAR PITAKONAN WAWANCARA

Nalika nyusun dhaftar pitakonan wawancara nggunakake kaidah 5W + 1 H kudu urut manut strukture wawancara. Strukture wawancara yaku Idhentifkasi, Klasifikasi lan Dheskripsi Bagean.

1. UMUM ( IDHENTIFIKASI)
    a. Apa ( Punapa. Menapa) = apa
    b. Sapa ( Sinten) = siapa
    c. Kapan ( Kala punapa / Kapan) = kapan
    d. Ing Endi ( Wonten pundi) = di mana

2. LUWIH RINCI ( KLASFKASI, DHESKRIPSI BAGEAN)
    a. Apa ( Punapa, Menapa) = apa
    b. Geneya ( Kengng punapa) = mengapa
    c. Kepriye ( Kadospundi) = bagaimana

Dhaftar pitakon wawancara kudu urut wiwit bab sing umum marang bab sing luwih rinci.

C. BASA SAJRONE NINDAKAKE WAWANCARA


Nalika nindakake wawancara kudu duweni unggah-ungguh lan tata krama. khususe undha usuk basa Jawa. Pewawancara becike nggunakake basa krama inggil marang narasumber kanggo ngajeni utawa menghormati nara susmber. Mula saka kuwi nalika nggawe dhaftar pitakon wawancara kudu nggunakake basa jawa krama inggil. 
Kanggo ngerteni bab unggahungguh basa Jawa bisa diwaca ing LINK ngisor iki :



TIPS : APLIKASI KAMUS ONLINE BASA JAWA / TRANSLATOR JAWA

Kanggo nggampangake ngowahi basa Indonesia / Jawa ngoko ing basa krama sampeyan bisa nggunkakae kamus onlien basa Jawa utawa translator jawa kanthi KLIK LINK ing ngisor iki banjur tulisen ukara sing arep kokowahi dadi basa krama inggil :



Gladhen :
Owahana ukara pitakon ing ngisor iki dadi basa Jawa krama alus / inggil!

  • Apa sing diarani Narkoba?
  • Saka ngendi asale Narkoba?
  • Wiwit kapan Narkoba nyebar ing Indonesia?
  • Apa bebayane narkoba kanggo kesehatan?
  • Sapa sing paling akeh nyalahgunakake narkoba?
  • Geneya kita kudu ngadohi Narkoba?
  • Kepriye carane nambani wong sing kecanduan Narkoba?
  • Ing ngendi para pecandu narkoba ditambani?
  • Kepriye carane supaya para mudha ora kena bebaya Narkoba?



Muga-muga cara ing ndhuwur bisa nggampangake sampeyan kabeh nggawe pitakon wawancara basa Jawa nggunakake basa krama inggil.


Para siswa kang Kinasih, ing ndhuwur minangka video pasinaon Basa Jawa kang ngrebung ngenani wawancara, mligine yaiku lelandhesane wawancara.

Sawise sampeyan sinau ngenani materi ing ndhuwur saiki coba digarap gladhen klompok ing ngisor iki :


1. Gawea kelompok sinau, sakelompok dumadi saka 4-5 anggota.

2. Gawea cengkorongan / pedhoman wawancara (Topik, Pewawancara, Narasumber, Waktu lan Panggonan Wawancara)!

3. Gawea ukara pitakon kanggo wawancara kanthi tema sing kok pilih  nggunakake basa krama inggil! 
(Ukara pitakon kudu adhedhasar lelandhesan) 

a. Menapa/Punapa – objek (What) 
b. Kapan  – wektu (When) 
c. Wonten pundi / Saking Pundi – Panggonan (Where) 
d. Sinten – Wong (Who) 
e. Kenging punapa – Alasan (Why) 
f. Kadopundi- Cara (How) 

4. Nalika nggawe dhaftar pitakon kudu urut manut strukture!

5. Asil garapan kelompokmu banjur presentasekake sangarepe kanca-kancamu kanthi sopan santun!


SUGENG MAKARYA....!!!

SEMANGAT...

AJA LALI NULIS KOMENTAR (NAMA, NO ABSEN LAN KELAS) ING KOLOM KOMENTAR NGISOR IKI!